آیین رونمایی از «صندوق پژوهش و فناوری توسعه فرهنگ و هنر» با حضور مدیران دولتی و بخش خصوصی برگزار شد؛ صندوقی که قرار است زیرساختی تخصصی برای تأمین مالی کسبوکارهای فرهنگ، هنر، رسانه و صنایع خلاق فراهم کند.
در این مراسم «سیدعباس صالحی»، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، «حسین افشین»، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهوری و «اصغر نوراللهزاده»، رئیس هیأت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی حضور داشتند. نمایندگان مجموعههای خصوصی و نهادهایی مانند بنیاد ملی بازیهای رایانهای، آسیاتک و شرکتهای فعال در حوزه فناوری و صنایع خلاق نیز در این مراسم شرکت کردند.
براساس اعلام مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، این صندوق با هدف تسهیل دسترسی فعالان فرهنگ، هنر، رسانه و صنایع خلاق به سرمایه، ابزارهای تأمین مالی و بازار شکل گرفته است.
صندوق توسعه فرهنگ و هنر؛ از حمایت بلاعوض تا تأمین مالی پایدار
«سیدصادق پژمان»، مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، در این مراسم گفت رویکرد این مؤسسه از اجرای مستقیم پروژهها به ایفای نقش یک نهاد پلتفرمی تغییر کرده است؛ نهادی که میان دولت، بخش خصوصی و زیستبوم فرهنگ، هنر و رسانه ارتباط برقرار کند.
به گفته او، یکی از مشکلات اصلی اقتصاد فرهنگ و هنر، نبود نظام مالی متناسب با ماهیت این حوزه است. بخش بزرگی از ارزش کسبوکارهای خلاق در داراییهای نامشهودی مانند مالکیت فکری، محتوا، نرمافزار و برند قرار دارد؛ داراییهایی که هنوز جایگاه مناسبی در نظام مالی کشور ندارند.
پژمان تأکید کرد که الگوی حمایت از فرهنگ و هنر نباید تنها بر توزیع بودجه و کمک بلاعوض متکی باشد. در مدل جدید، منابع از طریق تسهیلات، ضمانتنامه و سرمایهگذاری به کسبوکارها اختصاص مییابد و در صورت بازگشت، دوباره وارد چرخه تأمین مالی خواهد شد.
صندوق همچنین میتواند با صدور ضمانتنامه، بخشی از ریسک بانکها و سرمایهگذاران در مواجهه با کسبوکارهای فرهنگی را پوشش دهد و از طریق سرمایهگذاری خطرپذیر، مسیر تبدیل ایدههای خلاق به محصول و بازار را تسهیل کند.
صندوق پژوهش و فناوری توسعه فرهنگ و هنر چگونه منابع جذب میکند؟
در سرمایهگذاری و راهاندازی این صندوق، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، بنیاد ملی بازیهای رایانهای، پگاه دادهکاوان شریف، شرکت انتقال دادههای آسیاتک و شتابدهنده کارآفرینی اجتماعی مشارکت کردهاند.
افشین در مراسم رونمایی اعلام کرد یکی از ظرفیتهای مهم این صندوق، امکان دریافت عاملیت مالی با ضریب یک به پنج است. بر این اساس، در صورت توافق، صندوق نوآوری و شکوفایی میتواند تا پنج برابر منابعی که صندوق توسعه فرهنگ و هنر برای یک برنامه اختصاص میدهد، منابع مالی در اختیار آن قرار دهد.
او همچنین تأکید کرد که بخش خصوصی باید نقش اصلی را در توسعه صندوق ایفا کند. معاونت علمی برای تسهیل آغاز فعالیت صندوق به جمع سهامداران وارد شده، اما قصد ندارد برای همیشه در ترکیب مالکیتی آن باقی بماند.
نوراللهزاده نیز از آمادگی صندوق نوآوری و شکوفایی برای اختصاص عاملیت مالی مستقل و مشارکت در همسرمایهگذاری خبر داد. در این مدل، صندوق نوآوری میتواند در بخشی از ریسک سرمایهگذاریهای شکستخورده نیز با صندوق توسعه فرهنگ و هنر شریک شود.
تأمین مالی صنایع خلاق باید به توسعه بازار و صادرات برسد
صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، تأمین مالی پایدار را یکی از اهرمهای اصلی توسعه صنایع خلاق دانست، اما تأکید کرد که منابع مالی بهتنهایی برای توسعه این حوزه کافی نیستند.
به گفته او، مسائل صنایع خلاق باید بهصورت شبکهای بررسی شوند و در کنار تأمین مالی، برای چالشهایی مانند بازار، صادرات، تولید، هویت و توسعه فناوری نیز پروژههای راهبردی و عملیاتی تعریف شود.
«حسین انتظامی»، معاون توسعه مدیریت و منابع وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز خواستار تعریف شاخصهای کلیدی عملکرد برای صندوق شد تا مشخص باشد در هر بازه زمانی چه میزان تأمین مالی انجام شده و چه تعداد فعال فرهنگی از خدمات آن استفاده کردهاند.
«عبدالحسن بهرامی»، رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانشبنیان معاونت علمی، نیز شکلگیری بازار پایدار را منوط به حمایت همزمان از شرکتهای خلاق و سرمایهگذاران آنها دانست.
در بخش خصوصی نیز «محمدعلی یوسفیزاده»، مدیرعامل آسیاتک، حضور این شرکت در صندوق را بخشی از برنامه آسیاتک برای توسعه فعالیت در حوزه محتوا عنوان کرد.
همچنین «سعید حسینی»، نایبرئیس هیئتمدیره شتابدهنده کارآفرینی اجتماعی، هشدار داد که صندوق نباید همان الگوی حمایتهای بلاعوض گذشته را با ساختاری جدید تکرار کند. به گفته او، تمرکز صندوق باید بر کسبوکارهایی باشد که قابلیت فعالیت اقتصادی، رشد و بازپرداخت منابع را دارند.
چشمانداز اعلامشده برای صندوق نیز فراتر از تأمین مالی داخلی است. توسعه بازار، تجاریسازی، استفاده از ظرفیتهای مالیاتی، جذب منابع بیشتر بخش خصوصی و کمک به صادرات محصولات فرهنگی و محتوایی از جمله اهدافی است که برای ادامه مسیر آن مطرح شده است.